Overweging van Eerste Paasdag door p. Jan Brouns

Eerste Paasdag 2016 – Titus Brandsmaparochie Oss

In het Bijbelboek met de naam Genesis (dat woordje betekent ‘wording’, ‘begin’ of ook wel ‘geboorte’), wordt ons in beeldende en dichterlijke taal verhaald over ‘het ontstaan van mens, dier en wereld’, over de aanvang van alle leven. Dat begin en het leven, zo wordt ons verteld, ontstaat door een ingrijpen van God. We lezen: zijn geest zweefde over de chaos en de doodse woestenij. De duisternis wordt daardoor omgevormd tot een paradijs. In dat paradijs kreeg ook de mens een plek. Door diens toedoen werd de paradijselijke wereld (niet direct uit onwil, maar meer uit onmacht – we noemen dat ‘erfzonde’) opnieuw een oord van duisternis en dood. Het lijkt het noodlot van de mens: hij kán het goed hebben, maar maakt er een potje van. Hoezeer wij ook verlangen naar een paradijselijk bestaan, het lukt ons niet. De Bijbel zegt het met zijn eigen taal: de toegang tot het paradijs is afgesloten met een heen en weer flitsend, vlammend zwaard. Alle generaties voor ons hebben dit ervaren. Ook wij worden dagelijks geconfronteerd met onze onmacht, in ons persoonlijk leven en in de hele geschiedenis; het is een onmacht die leidt tot de erbarmelijke toestanden die we iedere dag weer te zien krijgen. We leven in chaos en duisternis, in de woestenij van het begin. We zijn terug bij af; we wonen in de dood. De dood: het einde van de menselijke beschaving; het einde van ons persoonlijk leven; het einde van alles.

Het is nu 125 jaar geleden dat zich in deze plaats Oss karmelieten vestigden. Er is in het voorbije jaar op meerdere manieren aandacht aan gegeven. Het zal u niet zijn ontgaan. Die karmelieten hebben, geïnspireerd door een ander verhaal – ik kom daar zo dadelijk op terug – gedurende die 125 jaar geloofd in een herstel van het paradijs; ze hebben geloofd in licht, in leven! Ze hebben geloofd in waarachtige menselijkheid, in liefde die het duister overwint. Ze deden dat, in alle betrekkelijkheid – het waren en zijn geen heiligen – vanuit de inspiratie die het evangelieverhaal van vandaag hen bood. Dat evangelie gaat over dood en duisternis. De duisternis van de dood en van een graf. Maar ook van een nieuwe aanvang, een nieuw begin: er wordt gesproken over een geopend graf en over opstaan uit de dood. Het hele evangelie staat vol met woorden over iets nieuws. En vooral met daden en gebaren die dat nieuw verhoopte tot werkelijkheid brachten. Doven en blinden blijven niet gevangen in hun onvermogen om te horen en te zien; hun worden oren en ogen geopend. Meerdere keren wordt ons  verteld over Jezus van Nazareth die de dood in alle vormen waarin die kan verschijnen, een halt toeriep en die toekomst opende voor wie die menselijkerwijze niet meer had. Denk aan de vrouw die gestenigd zou worden; denk aan Lazarus die geen leven meer had en zovele anderen …. verlamd en uitgestoten van het leven van alledag, veroordeeld tot niet-leven … tot liggen aan de rand van de maatschappij, leven in de marge, niet gezien, geminacht, niet welkom …. De karmelieten hebben in de 125 jaar van hun aanwezigheid in Oss de hoop in de harten van velen levend willen houden en talloos veel parochianen leven gegeven, ook letterlijk.

Ik sprak enkele momenten geleden over een heen en weer flitsend, vlammend zwaard dat het nieuwe paradijs afsloot. De karmelieten en velen met hen geloofden en geloven in de wenkende kracht van het kleine vlammetje dat ieder jaar (ook gisteravond weer) in de Paaswake wordt ontstoken: inderdaad, een klein, onooglijk vlammetje, een teer en zwak teken van hoop, van licht in het donker. Maar in diepe duisternis is dat lichtje niet over het hoofd te zien. Je kunt je erop oriënteren; het kan je de weg wijzen in het duister … het geeft je de kracht om vol te houden tegen alles in wat lokt om er de brui aan te geven.

Donker en licht, einde en begin, afsluiten en openen, hoop en wanhoop, realiteit en ideaal … Pasen betekent voor mij dat ik me niet wil en niet kan en niet hoef neer te leggen bij wat onvermijdelijk is: duisternis en dood of met andere woorden: bij oorlog en ellende, armoede en mensonterende toestanden, eigenbelang en eigen volk eerst. Er is in Jezus een mens onder ons geweest die heeft laten zien dat het anders kan. Hij heeft aan dat ideaal vorm gegeven, bezield door de geest van God die ook over de chaos zweefde. Hij heeft door zo te leven de machten van het kwaad uitgedaagd; hij werd uit het land der levenden geweerd; we herdachten het op Goede Vrijdag. De duisternis heeft hem kort voor Pasen het levenslicht ontnomen. Maar, naar het getuigenis van Maria van Magdala en de leerlingen Petrus en Johannes is de geest van God niet achter een grafsteen op te sluiten. Die geest van God gaat ook na de dood van Jezus als een lichtend vuur door de wereld, te midden van de ook nog bestaande duisternis.

Karmelieten willen in het spoor van de profeet Elia gaan en de afgod van de moedeloosheid en de wanhoop te lijf gaan. Ze bestrijden de goddeloze en onderdrukkende, duistere en tot de dood voerende machten in de samenleving van hun tijd; zoals bijvoorbeeld Titus Brandsma, de patroon van uw parochie en ereburger van deze stad, dat deed ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Ze bleven zich in hun leven oriënteren op alles wat opening bood uit verstarring en mensonwaardigheid.

Pasen vraagt van ons dat wij opstaan uit sleur, gemakzucht en verlammende  onverschilligheid – dat wij opstaan tegen alles wat mensen onderdrukt in kerk en maatschappij – omdat we geloven geroepen te zijn uit de chaos, omdat we geloven in een paradijs. Daartoe zijn we gedoopt en gevormd …

125 jaar Karmel in Oss. De komende jaren beschikt de parochie over een karmeliet pastor in de persoon van pater Tom Buitendijk. Ik ben hem zeer erkentelijk dat hij de mensen met wie hij zo verbonden was en die van hem hielden en hem waardeerden om zijn pastorale kwaliteiten, heeft willen loslaten om hier de goede boodschap van Jezus te verkondigen en u in het beleven daarvan voor te gaan.

Ik wil u vragen: ga samen met hem de weg uit duister naar licht. Sta op en herschep de chaos tot paradijs, vooral voor de mensen die zoveel moeten lijden …

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s