Overweging van zondag 30-10-2016 door p. Tom Buitendijk

Inleiding

Van harte welkom in deze viering op fairtrade zondag.  Fairtrade betekent “eerlijke handel”. De handelsverdragen die de Europese Unie, Canada een de Verenigde Staten met elkaar willen sluiten bevorderen niet bepaald de arme onderkanten van deze samenlevingen.  De handelsverdragen met landen in ontwikkeling bevorderen hooguit een rijke bovenlaag; vaak neemt de armoede en de ellende door oneerlijke handel toe. Er is nog een lange weg te gaan om het “fairtrade” doel wereldwijd te bereiken.

Vandaag ontmoeten we een oneerlijk mens bij uitstek: zijn naam is Zacheus, een hoofdambtenaar bij de belastingdienst van de Romeinse bezetter. Hij is steenrijk geworden en … niet gelukkig. We horen dat hij zich bekeert. Bekeren is je afwenden van en je toe keren tot.  Vaak zijn wij bewust niet helemaal eerlijk. Ook wij hebben bekering nodig.  Bidden wij zingend om Gods ontferming en prijzen wij Hem in het Gloria.

 

Overweging

Zacheus is een klein mannetje, zegt het evangelie. Maar wel een mannetje dat de mensen vrees aan jaagt. Met behulp van de Romeinse soldaten haalt hij de belasting binnen en vergeet niet zelf een flink deel daarvan te houden. Hij wordt steenrijk maar heeft geen vrienden. Als je Zacheus zou uit tékenen dat zou het een klein kereltje zijn met een veel te grote broek aan. Hij kan hem niet zonder hulp van de soldaten omhoog houden. Eigenlijk zou hij daar over heen een boetekleed moeten dragen. Hij weet als joodse man dat hij met zijn vak helemaal fout zit en dat zijn rijkdom berust op oneerlijkheid. Hij heeft daarmee ook twee petten op: de joodse peten de Romeinse pet. Hij is een verdeeld mens die op zijn beste momenten naar heelheid zoekt. Hoe kan ik echt mezelf zijn? Aan het einde van het verhaal slaat Jezus de mantel van de liefde om hem heen en zegt tegen de boze menigte: ook deze man is een zoon van Abraham. Ik zou die Zacheus wel eens in de modeshow van straks willen zien mee lopen!

Die innerlijke verdeeldheid van Zacheus: als een eerlijk en godsdienstig mens willen leven en tegelijk rijk willen worden, kennen wij die ook niet? We hebben  nou een mooi bordje “Fairtrade kerk” aan de muur van de kerk geschroefd, maar zijn wij dan als parochianen ineens bewuste kopers? Kopers die zich bij iedere aanschaf van kleding en voeding afvragen: is dat nu wel eerlijk en duurzaam geproduceerd? Durf eens eerlijk te zijn! De wijze Jezus Sirach zegt: God herinnert ons waarschuwend aan onze zonden, opdat wij verkeerde wegen verlaten en de goede weg zullen inslaan. “Fairtrade” zondag is daarmee een soort waarschuwingszondag. Het bordje “Fairtrade kerk ” is een bewustwordingsbordje.

Van de zomer was ik een weekje weg en bij het inpakken had ik mijn pyjama vergeten. Ik dacht ik ga in een goedkope winkel wel een pyjama kopen. In de eerste winkel stond “made in Bangla Desh” op de verpakking. Ik moest ineens denken aan de fabriek van vijf etages hoog waarin brand uitbrak en waarin een flink aantal doden vielen. “Ik vind de kleur toch niet zo mooi”, loog ik tegen de verkoopster en ging naar een andere winkel. Daar hadden ze geen pyjama’s. Toen weer naar een andere winkel. In het labeltje stond “made in China”. Ik vond de kleur afschuwelijk, maar ’s nachts is het toch donker. Maar hebben ook hier kinderhandjes aan gezeten? Ik weet het echt niet, maar ik denk het wel. God waarschuwt toch voor onze tekorten en laat ons nadenken. Een groot gedeelte van de welvaart in het westen berust op kinderarbeid. Omdat de producten goedkoop zijn kunnen ook de arme mensen hier het betalen. Maar zijn wij zo arm dat …. dat kinderen …… ?  Als je er dieper op door denkt dan kom je in je eigen gedrag allerlei ongerijmdheden tegen. Van de ene kan vind je dat je ze niet moet doen; van de andere kant doe je ze toch. Vanwege het gemak of vanwege de prijs?

We vinden dat de middenstandswinkels open moeten blijven. We kopen in de supermarkten. We vinden dat de stad goede boekwinkels moet hebben. We bestellen boeken via internet. We vinden dat onze klerenkasten veel te vol hangen. We willen ook met de mode mee gaan. We vinden het zonde goede spullen weg te gooien. Daarom brengen we het naar de Kringloop en kopen zelf nieuw.

Hebben wij niet ook vaak twee petten op en past ook ons dan niet het boetekleed?  Zacheus voelde die innerlijke verdeeldheid in zichzelf: een eenzame afperser die toch graag bij de gemeenschap wilde horen. Hij wilde Jezus zien…. of: wilde hij door Jezus gezien worden?  Hij loopt stiekem achter de ruggen van mensen aan de kant langs en klimt in een vijgenboom. Half verborgen zit tussen de bladeren. Tot zijn schrik blijft Jezus staan: “Zacheus, kom, vlug naar beneden want ik moet in jouw huis te gast zijn”.  Zacheus die nooit gasten over de vloer krijgt , bij hem wil Jezus eten!  Voor de toehoorders is dat schokkend. Hij had overal binnen mogen gaan,  maar dan toch niet bij die corrupte oneerlijke tollenaar!

Maar dat is nu het eigene van Jezus: hij zoekt mensen op en ziet mensen aan die een slechte reputatie hebben. Jezus onderhoudt contact met tollenaars, met zieken, met zondaars. Hij ziet hen aan en zij voelen zich gekend en gaan nieuw en anders leven. Hij kijkt hen aan met een barmhartige blik die hen niet veroordeelt maar hen de kans geeft een ander en nieuw mens te worden. Jezus slaat een mantel van licht en liefde om hen heen,  die hen leven doet. Hij geeft een faire kans. Zacheus durft nu te doen wat hij op zijn beste momenten misschien al wilde: onrechtvaardig verkregen geld terug betalen. Aan mensen die hij uit buitte, kansen op een beter bestaan bieden. Zich afkeren van zijn oneerlijkheid en een beroep kiezen om op eerlijke wijze je brood te verdienen. Leven met minder rijkdom maar met meer geluk. Die Zacheus is geen figuur uit een oud verhaal. Hij is springlevend en woont in ieder van ons. “Fairtrade” willen handelen is mooi maar voor de dagelijkse boodschappen ga ik nog niet naar de Wereldwinkel……ook al zou het eigenlijk wel moeten. Kleding die ik zat ben, breng ik naar de Kringloop en koop zelf nieuw. Is iets nieuws echt nodig? Bovendien, je kunt ook zelf in de kringloopwinkel iets kopen om een  product een tweede gebruiker te geven! Tégen kinderarbeid zijn is toch vanzelfsprekend, maar de labeltjes lezen doen we meestal niet. Wij kijken alleen naar de prijskaartjes.

Als in het verhaal Jezus ons aan kijkt en als hij vraagt: mag ik bij jou komen eten? Graag eerlijk en duurzaam geproduceerde etenswaren, op een feestelijk hand geborduurd tafelkleed, uit keramisch hand gedraaide schalen en met een hand gesneden houten bestek….? Rennen we dan echt naar de  fairtrade Wereldwinkel?  Worden we dan wel ineens eerlijke  mensen?   Ben ik oprecht  een “Fairtrade mens? ” We kunnen er op Fair Trade zondag in ieder geval een begin mee maken: een eerlijk mens te worden met een bewust koopgedrag.

 

 

Voorbede

Goede God,  in handel en wandel willen wij graag eerlijke mensen zijn. Wilt u ons daarbij tot steun zijn en ons op de goede weg houden.

Lector

Wij bidden voor de kerk, wereldwijd en hier in Oss. Als wij elkaar oproepen tot eerlijke handel, help ons dan ook ons eerlijk te gedragen. Maak ons bewust van ons koopgedrag zodat wij ons kunnen verbeteren. Maak ons bereid om de prijs voor de eerlijkheid te betalen. Alleen zo kan er vrede en welvaart komen in alle landen van de wereld.

S T I L T E   Laat ons bidden.

Lector

Wij bidden voor de kinderen die vanaf zes jaar worden ingezet het arbeidsproces. De naaistertjes in de kledingindustrie in Bangladesh; de steenhouwertjes op de rotsen in India; de vissertjes op de kusten van West-Afrika; de sigarettenverkopertjes en schoenpoetsertjes in de grote steden van Brazilië.

Mogen wij hen bevrijden uit deze slavernij; hen naar school sturen en hen kansen geven een vak te leren om toekomst op te bouwen.

S T I L T E  Laat ons bidden.

Lector

Wij bidden voor mensen die multinationals leiden, de wereldeconomie sturen,  de grondstoffen verhandelen. Doe hen in zien dat zij maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen; dat zij verantwoordelijk zijn voor de bloei en groei van landen. Geef hen het besef dat bij eerlijk delen niemand tekort mag komen en dat allen die meewerken in de bedrijven recht hebben op een eerlijk loon.

S T I L T E  Laat ons bidden

Pastor

Goede God,

wanneer Jezus ons aankijkt en ons hart raakt,  kunnen wij tot bekering komen zoals Zacheus tot bekering kwam. Geef ons de moed naar het gelaat van Jezus te zoeken in de gezichten van de kinderen die voor ons werken. Breng ons tot bekering.

Dit vragen wij u door Christus onze Heer.

Amen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s