Overweging van zondag 29 januari 2017 door p. Tom Buitendijk

 

Inleiding

U allen van harte welkom in deze viering. Woorden die in onze dagen veel gebruikt worden zijn: zelfbeschikking, zelfredzaamheid en maakbaarheid. Ze drukken uit hoe krachtig en machtig de welvarende mens is. Maar als er iets gebeurt en zelfbeschikking afhankelijkheid wordt, zelfredzaamheid machteloosheid en maakbaarheid hulpeloosheid, dan voelt de mens zich teruggebracht tot niets. Dan bréékt hij. Jezus beveelt een andere levenshouding aan:  je van God afhankelijk weten, van Hem alles verwachten, je buigen onder zijn hand. Op God vertrouwen is best heel moeilijk. Je blijft er wel een héél mens van. Willen we zingen bidden om ontferming en God daarna prijzen in het Gloria.  

Overweging
“ Doe normaal of ga weg” is een paginagrote advertentie de heer Mark Rutte als leider van de VVD in de krant liet zetten. Ik wil niet op deze advertentie ingaan, maar alleen de vraag stellen of Doe normaal! nou een wijs advies is? Zou een advies Doe nou eens abnormaal! niet veel beter zijn? Wat is trouwens normaal? Dat wat nette mensen doen? Dat wat ons welgevallig is en het beste uitkomt? In de komende weken gaan we luisteren naar een lang stuk uit het evangelie volgens Mattheus dat we de Bergrede noemen. Iedere zondag horen we een ander stukje. Er is één stuk bij dat zo gaat: dat is de gewone praktijk, dat is normaal …. maar ik, Jezus, zeg jullie: “doe dat niet. Met normaal doen bouw je niets. Jij moet méér doen dan het gewone. Dat zullen de normalen wel onverwachts en verrassend vinden.  Meer doen dan het gewone. Maar je bouwt wel een samenleving op waar het goed toeven is. Voor iedereen.  De Bergrede waar we vandaag mee beginnen, begint met een zinnetje waar je niet overheen mag lezen:  Toen Jezus de menigte zag…. Hij ziet mensen die zich in de steek gelaten voelen door hun religieuze leiders. Ze vertellen hen niet over God. Alleen maar over zijn gebod. Hij ziet ook de beschadigde en gekwetste mensen. Hij ziet met een bewogen en medelijdend hart. Hij ging de berg op….berg als plaats van Godsontmoeting en plek om je opdracht te ontvangen. Mozes, Elia gingen Hem voor. Hij ging zitten …… een zetel drukt autoriteit uit. Een leerstoel. Een troon. Jezus spreekt vanaf hier gezagsvol. Hij geeft onderricht. Hij is de nieuwe Mozes.
Maar voordat hij echt begint aan zijn redevoering roept hij eerst alle mensen toe met de woorden: Jullie mogen er zijn! Het is goed dat je er bent! Ook al voel je je ongelukkig en ellendig, hier kun je geluk vinden! In jullie liggen krachten geborgen die nog aan het licht moeten komen! Probeer je niet aan te passen aan wat normaal heet. Geloof in je eigen kracht en waardigheid! Jullie zijn allemaal zalige mensen!  Je moet het maar durven zeggen tegen mensen die er verwaarloosd uitzien als schapen zonder herder. Jezus durft dat, omdat Hij in hen gelooft.
Zelfbeschikking, zelfredzaamheid en maakbaarheid zijn de woorden van een doodlopende samenleving. Niemand heeft zichzelf het leven gegeven en we gaan allemaal dood. Niemand kan zich bevrijden van de schulden en de lasten die hem als mens aankleven. Niemand kan zijn hulpeloosheid verbergen en de rollator is de mooiste uitvinding van de vorige eeuw. Kwetsbaarheid mag gezien worden.  Als je uit eigen kracht overeind wilt staan, dan bréék je en val je om.
In carrièremakers over anderen heen, in zoekers naar macht en aanzien, in superieure rijken, in dat soort mensen gelooft Jezus niet. Veel meer gelooft hij in hen die niet zo normaal zijn. Hij gelooft in mensen met een innerlijke kwaliteit zoals we die lazen bij de profeet Sefanja. Het gaat om mensen die gerechtigheid zoeken, in bescheidenheid leven, op God vertrouwen. Het gaat om mensen die zeggen: wij hebben dan wel niets uit onszelf maar zijn bereid van God te ontvangen. Het gaat om mensen die leven uit genade, Gods gratis giften aan ons.
Jezus gelooft veel meer in weerbare mensen dan in sterke mensen; meer in dienende mensen dan in heersende mensen; meer in kwetsbare mensen dan in mensen die de schijn ophouden van “kijk mij eens”. Hij gelooft meer in “softies” dan in krachtpatsers. Softies moeten het hebben van zachte krachten. Krachten die er niet sterk uit zien maar die wel taai en volhardend zijn. De zachte krachten worden aangewend met het oog op het geluk van de ander: treurenden worden troostbrengers; het verlangen naar gerechtigheid wordt tot honger en dorst om de ander tot zijn recht te laten komen; de vredebrengers zien in medemensen kinderen van God.
Gelukkig ben je als je ondanks alle tegenslag, verdriet en ellende hoopvol en volhardend zachtmoedig en barmhartig in de samenleving blijft staan. Tegen de menigte die er duidelijk slecht aan toe is, zegt Jezus: gelukkig ben je als bereid ben met een ander samen te werken aan een gavere samenleving.
Dat is niet normaal in een samenleving die gebouwd is op concurrentie en meer willen hebben dan een ander. Wees abnormaal en draag bij aan verbetering in plaats van mensen weg te sturen.   Zó leven vraagt: moed, oefening en aandacht. Je moet je telkens bewust worden dat jouw geluk erin bestaat anderen gelukkiger te maken. Maar dan mag je er ook op rekenen dat anderen ook aan jouw geluk en welzijn willen bijdragen.  Geluk is elkaar opbouwen, elkaar tot je recht laten komen, elkaar het goede gunnen. Geluk is nooit iets op je eentje; het is altijd iets wederzijds, iets van samen. Gelukkige mensen zijn samen op weg naar het visioen dat we het Rijk van God noemen: het land en een samenleving waarin iedereen rechtop kan lopen en vreugde uitstralen, waarin geen angst voor elkaar is en waarin God zelf alle tranen van onze ogen afwist.  De Bergrede van Jezus is een dringende oproep anders te leven dan zoals mensen uit zichzelf zouden doen. Het gaat om radicale goedheid en om vertrouwen dat het – hoe dan ook- goed komt. Christen zijn is daarmee altijd tegendraads.  Is de Bergrede van Jezus een leidraad voor politiek handelen vandaag? Niet concreet, maar wel als bron van inspiratie, zeggen velen. Op 23 augustus 1975 sprak Willem Aantjes zijn beroemde Bergrede uit. Deze is nu nog lezenswaardig en actueel. Hij vertaalde inspiratie in concreet politiek handelen.
We hebben afgelopen week gezien wat er gebeurt als Veiligheid voor mijzelf hoger wordt geacht dan Justitie, dan gerechtigheid voor allen. Onkreukbaarheid komt in gevaar. Er mag nooit meer een ministerie komen dat veiligheid belangrijker vindt dan rechtvaardigheid!  Wat Nederland nodig heeft is een bescheiden volk dat geen onrecht doet, geen onwaarheid spreekt, dat streeft naar samenhang en verbinding tussen mensen, dat begrip heeft voor wie in de knel zitten en dat het oog gericht houdt op God uit wiens hand wij alles ontvangen hebben om van te genieten en om goed mee te doen.

Amen.

 

Pastor

Richten wij ons in vertrouwen tot God die zich niet afkeert als wij Hem zoeken.

Lector

Wij bidden voor de kerk. Dat wij die de kerk vormen,  dat bescheiden volk willen zijn dat de vrede dient, het welzijn van kleinen behartigt en U dankt voor uw goede gaven. Maak uw kerk tot zout en licht in de wereld van vandaag.

Laat ons bidden.

Lector

Wij bidden voor ons land en onze stad Oss. Dat ons leven als christen het leefklimaat bevordert; dat wij door om te zien naar elkaar verbinding brengen in onze straten en wijken. Maak ons tot brengers en doeners van het goede.

Laat ons bidden.

Lector

Wij bidden voor onze parochiegemeenschap. Voor de zieken en vereenzaamden …. om onze troostende nabijheid.  Voor de bedroefden die een dode te betreuren hebben… om gebed en medeleven. Voor de eerste Communicanten – 19 in getal – die hun voorbereiding beginnen…… dar zij zich welkom voelen in ons midden;  Voor Xiandro Melfor die straks gedoopt zal gaan worden…. dat hij mag opbloeien tot een blije christen. Help ons in deze parochie zorg voor elkaar te dragen en zo een hechte gemeenschap te zijn.

Laat ons bidden.

PastorGoe
de God, moge de gezindheid van Jezus wonen in ons hart opdat wij leven Hem achterna en uw Rijk tegemoet.
Amen.

 

Toespraak bij presentatieviering Eerste Communicanten door p. Tom Buitendijk

 

Lieve Eerste Communicanten, beste ouders,

Op 23 april is het groot feest in de kerk en bij u thuis. Want deze mooie en lieve kinderen doen hun Eerste Communie. Bij een feest hoort een taart.  Handige moeders en vaders bakken dan misschien wel een lekkere appeltaart. Vindt iedereen lekker, makkelijk om te delen en met slagroom erop extra feestelijk. Toen ongeveer zeven of acht jaar geleden uw zoon of dochter gedoopt werd hebt u ernstig beloofd uw kind als christen op te voeden. Dat wil zeggen: iemand die het verhaal van Jezus’ leven kent, de christelijke feesten viert, de weg naar de kerk vindt en thuis uit de Kinderbijbel leest. Een kind vandaag een christelijke opvoeding geven is duizend maal moeilijker dan toen mijn vader en moeder beloofden dat te doen. Maar eerlijk zijn: beloofd is beloofd. U staat als ouders voor een moeilijke opgave.
Ik vroeg aan een jonge vader: bent u katholiek? hij zei: “ik ben gedoopt, heb mijn eerste communie gedaan en toen ik twaalf was, was er een viering met een bisschop of zo”.  De vraag is dan : ben je echt wel christen als je op deze drie lijstjes voor komt.
Denk aan de appeltaart:  je zet op de keukentafel een kilo appels, een pak zelfrijzend bakmeel, twee pakjes boter en een snufje zout.   Dan ga  je zitten kijken wanneer de appeltaart klaar is.  Nooit natuurlijk!  Als jij de appels niet schilt, boter en meel niet vermengt, geen mooie met eigeel besmeerde randjes maakt, als jij dat allemaal niet doet, dan heb je alles in huis voor een appeltaart die nooit af komt.
Als U uw kind laat dopen, een kinderbijbel koopt maar er niet uit voorleest, als u uw kinderen niet leert bidden en danken voor het eten , als u wel Kerstmis en Pasen viert maar het verhaal niet vertelt, als u uw kind de Communie laat doen maar zelf nauwelijks of nooit naar de kerk gaat, dan bakt u toch nooit een blij en vrolijk christenkind. Misschien denkt u nou: wat een rotvent, die pastoor, komen we een keer en krijgen we nog op ons kop ook. Toch wou ik dat niet doen en bedoel ik het ook niet zo rot. Als ik naar mijn zussen kijk, dan hebben die er ook niets van gebakken. Als ik niet toevallig pastoor was geworden maar leraar en huisvader, dan had ik het misschien ook niet gekund. Wat pastor Leon en ik willen is uw hulp. Kunt u, beste ouders,  ons helpen om samen wegen te vinden om ons eigen geloof te versterken, om samen wegen te vinden om het verhaal van Jezus aan uw kinderen te vertellen; om samen wegen te vinden om deze kerk een nog meer kindvriendelijke kerk te doen zijn? Na het feest van 23 april met de appeltaart willen we leren hoe christenkinderen te bakken.  Het geloven in Oss moet doorgaan.

Overweging bij de oecumenische viering in de Paaskerk op 22-1-2017 door p. Tom Buitendijk

Overweging

Zusters en broeders, geboeid en gevangen door de mensenvissers in het ene net dat de kerk is .  Dat net, zo verhaalt het evangelie van Johannes  was overvol en scheurde niet.  Dit  beeld moeten we proberen vast te houden op de deze zondag in de week van gebed voor de eenheid van de kerken. Vandaag zijn wij uit verschillende kerken hier in deze Paaskerk samen. De Verrezen Heer  roept ons bijeen.

Met een beetje fantasie zou je kunnen zeggen dat dit stukje evangelie een inauguratie verhaal is. Jezus is door Johannes de Doper gedoopt ; in de beproevingen van de woestijn heeft Hij zijn roeping onderkend; na het bericht dat Johannes gevangen genomen is,  wijkt Jezus vanuit het gebied van Judea en Jerusalem naar het Galilea der heidenen. Mattheus onderstreept dat dit echt Gods bedoeling is met een citaat uit de profeet Jesaja.

Ik vond het vroeger altijd zeer plechtig klinken: Land van Zebulon, land van Naftali, Galilea der heidenen. Die cadans vond ik zo plechtig.  Dat  moet dan wel een bijzonder mooie streek zijn, denk je dan. Zebulon en Naftali zijn twee zonen van de aarsvader Jacob en stamvaders geworden. Beduidend minder belangrijk dan bijvoorbeeld de stammen van Juda, Levi en Jozef.  Zebulon en Naftali liggen een beetje Achterhoekelijk , mooi maar van weinig betekenis.  Vanaf 350 voor Christus komen in dat gebied rond het meer van Galilea zo’n dertig Griekse of hellenistischte stadjes te liggen.  We horen in het evangelie van de stad Tiberias en van het gebied van Dekapolis.  Galilea heet daarom begrijpelijkerwijze het Galilea der heidenen. Voor de joodse leiders in Jerusalem was het een gruwelgebied; voor Jezus zijn liefste werkterrein.

Hier begint Jezus te prediken:  “Bekeert u want het Rijk der hemels is nabij”. En het is precies déze boodschap waardoor er een groot licht opgaat over het volk dat in duisternis zit:
–  voor een deel de joodse mensen die het in de ogen van de Jeruzalemse elite nooit goed deden en die daardoor miskend werden;
–  voor een ander deel de niet-joden die dingen hoorden en zagen, die hen tot verwondering brachten over zoveel liefde en wijsheid zoals de romeinse honderdman.

Dit evangelie kun je zien als een soort inauguratie verhaal: In 1961 zei Kennedy: “Vraag niet wat het land voor jou doet, maar vraag je af wat jij kan doen voor het land.” Precies die persoonlijke aanspraak wekte enthousiasme los. in 2009 bouwde Obama zijn toespraak op rond de woorden “Yes we can”.  Precies dat gevoel van saamhorigheid dat hij daarmee opriep bracht veel mensen tot tranen. Hij bracht hoop op verandering in rassenverhoudingen, in sociale zorg. Hij sprak van verzoening, begrip voor elkaar en van vrede. Dit licht zal nimmer worden gedoofd.
In het jaar 30 riep Jezus uit: “ bekeert en want het Rijk der hemelen is nabij “. ezus maakte die bekering concreet door iemand op te nemen in zijn kring en te zeggen: kijk, met jou hier begint het Rijk der hemelen al. Geen groots begin maar de kiem van wat groeien gaat. Groeien zoals mosterdzaad. Leidzinnen of motto’s hebben het vermogen om hoop, licht, vernieuwing uit te stralen. Grootspraak en eigenwaan brengen geen licht over het land maar verdiepen de duisternis waarin mensen gevangen zitten.
Jezus’ oproep : “bekeert U, want het Rijk der hemelen is nabij”, was niet eens origineel. Johannes de Doper riep het ook al.  Jezus heeft geen uitgewerkte preek of geschrift nagelaten.  We hebben wèl het verhaal van zijn eigen leven en van zijn omgang met mensen die hij toesprak in spreuken en  parabels. Het verhaal van zijn uitwerking op mensen die hun hart, hun oren en ogen voor Hem  openen.
Jezus roept niet in het algemeen tot bekering op. Hij roept bij name. Hij spreekt je persoonlijk aan.  “Bekeer je”  betekent niet dat je buurman of je buurvrouw moet veranderen – ook al kan dat nodig zijn – , maar dat jij zelf verandert.  Hij heeft het tegen jou.  Hij roept jou op tot bekering, tot een  nieuwe stijl van leven. Hij vraagt gehoor bij jou.  Kijk met jou zal het Rijk der hemelen een stukje nabij komen.  Hij zag de broers Simon en Andreas , sprak hen aan met de woorden:  “Kom, volg mij.”  Iets verder op Jacobus en Johannes.  Hij spreekt je zo persoonlijk aan dat je niet kunt weigeren. Ze gaan met Hem mee op trektocht door heel Galilea.
Bekering is een nieuwe oriëntatie zien te vinden die jouw stappen in het leven richting geven.  Bekering is nodig waar mensen gedesoriënteerd zijn, hun oriëntatie zijn kwijt geraakt. Voor Mattheus die zijn evangelie voor een joodse christengemeenschap schrijft is de nieuwe oriëntatie gegeven met de Thora die aanwijzing, richtingwijzer betekent, eerder dan wet of gebod en verbod. Thora is Oriëntatie.
Jezus zal zeggen: heel de Thora is samengevat in : heb God lief  en de naaste als jezelf.  Vele jaren vóór Jezus vroegen Schriftgeleerde aan rabbi Hillel of hij de Thora staande op een been kon opzeggen.  Na enig nadenken zei Hillel: Ik zal het doen.
Hij pakte met zijn linkerhand zijn linkervoet vast en  zei: Heel de Thora is samengevat in: Behandel een ander zoals jij wilt dat een ander jou behandelt.
Deze praktische wijsheid :  “God liefhebben door goed te zijn voor je naaste…. naar de maat die jij voor jezelf aanlegt”, waar vinden we deze oriëntatie in de wereld van vandaag?
De joodse leiders in Jezus tijd zagen de stipte vervulling van alle geboden en verboden van de wet als hun oriëntatie. Deze wilden ze dwingend opleggen aan boeren en vissers. Ondertussen schreven ze “het volk dat de wet niet kent af” als heidenen. Daardoor desoriënteerden de leiders het volk dat aan hun zorgen was toevertrouwd.
In onze samenleving van vandaag is de wijsheid van Jezus niet meer een waarde die ons allen samenbindt.  De desoriëntatie  waar onze samenleving aan lijdt is groot.
Nu “het algemeen goede” zijn samenbindende kracht  verloren heeft steken, individualisme, zucht naar eigenbelang, de pretentie meer rechten te hebben dan anderen de kop op.  Er zijn vele mensen het slachtoffer van. Ze horen hier niet thuis. Ze zijn te duur. Ze hebben hun kansen gehad. Er worden mensen afgeschreven.

Ook in ons persoonlijk leven weten veel mensen  niet meer waar ze aan toe zijn. Zij zijn hun oriëntatie kwijt.  Leefde je vroeger vanuit je oorsprong in God naar je bestemming in God toe, door seculiere mensen worden andere  ideeën aangedragen. Een kind met een handicap heeft geen toekomst. Je kunt menswaardig sterven. Je mag je leven voltooid achten. Hebben wij God nog wel lief in de naaste die om hulp vraagt?
Toen in Jezus’ tijd en ook in onze dagen lopen veel mensen gedesoriënteerd rond. waar hoor ik bij ? mag ik er zijn?  word ik geteld ? kan ik mijn weg vinden? waar leef ik voor? Met al dit soort vragen zwemmen mensen door het leven heen.
Is het daarom dat Jezus als eersten vier vissers riep? Hij geeft hen de opdracht mee mensenvissers te worden, dat wil zeggen mensen ten leven te vangen. Mensen op te vangen in een gemeenschap waarin zij tot leven kunnen komen. De gemeenschap rond Jezus is een zootje ongeregeld: zieken die genezen waren , vrouwen die aan de kant waren gezet ; een tollenaar die zich bekeerde, melaatsen die genazen waren; in onze dagen  vluchtelingen, hoogbejaarde psychisch kwetsbare mensen, baanlozen.
“Bekeert u” zegt Jezus tegen ieder van ons persoonlijk.
“Geef gestalte aan een stukje koninkrijk.” “Laat er ook van jou licht uitgaan dat het duister over dit land verdrijft. “ “Vind wegen naar God en naar elkaar”.

Voorbede

Pastor: Vertrouwend op uw liefde leggen wij u onze gebeden  voor.

Lector

wij bidden om groeiende eenheid tussen de kerken; dat uw kerken elkaar vinden in lezing van de Schrift, in het gezamenlijk gebed en in dienstbaarheid aan de samenleving. Dat onze kerken licht brengen in het duister van onze samenleving.

Laat ons bidden.

Lector

wij bidden om de bereidheid tot bekering. Dat wij ons laten raken door Jezus oproep tot een andere leefstijl. Geef ons de moed tot radicaliteit. Maak ook ons tot bron van licht in andermans duister.

Laat ons bidden .

Lector

wij bidden voor de samenleving die in elkaar bestrijdende groepen uiteen is gevallen.  Dat in deze samenleving de kerk de boodschap van Jezus blijft verkondigen. Heb God lief in je naaste en je naaste als jezelf. Moge uw kerk zo instrument van vrede , vergeving en verzoening zijn in dit verharde en verkilde land.

Laat ons bidden. 

Pastor: We brengen onze overleden voor Gods Aanschijn en noemen de namen van ….. In stilte noemen wij de namen van hen die ons ontvallen zijn.   Doe hen wandelen in uw Tegenwoordigheid en maak hen gelukkig voorgoed.

 

 

 

Overweging van zondag 15-1-2017 door p. Tom Buitendijk

 

Opening

Van harte welkom in deze viering.
In het bijzonder de leden van het Neva ensemble.
Zij zullen de gezangen zingen van oosters orthodoxe kerk van Rusland,.

Vandaag 15 januari begint de week van de eenheid onder de christenen  die duren zal tot 22 januari. Vandaag zijn wij als rooms katholieke parochie verbonden met een van de Oosters Orthodoxe kerken. Met hen delen wij de liefde voor mooie liturgie en de viering van de sacramenten. Volgende week zijn wij als rooms katholieken te gast bij de Paaskerk, een kerk van de Reformatie.
Met hen delen wij de liefde voor de Schrift en de betrokkenheid op de samenleving van stad en land. Dat de zichtbare eenheid van de kerken niet tot stand komt is toch een gevolg van menselijke zwakheden en tekorten van ons als christenen zelf. Willen we na een ogenblik stilte biddend zingen om Gods ontferming.

Overweging

Als de priester bij de uitnodiging tot de Communie het gebroken brood en de kelk op heft en toont met de woorden: “Zie het Lam Gods dat de zonden van de wereld weg neemt”, dan zijn veel mensen bezig met hun neus te snuiten, te kijken hoe ze straks zullen lopen, hun jas vast open of dicht te knopen. Het is een ritueel gebaar waar weinig aandacht aan wordt gegeven. Maar toch…. De priester spreekt de woorden van Johannes de Doper na.
Als Jezus naar Johannes toekomt in de menigte van vele mensen die dagelijks komen om naar hem te luisteren, dan roept Johannes: “Zie daar, het Lam van God dat de zonden van de wereld wegneemt”. Hij zegt dat ook tegen de priesters en Schriftgeleerden die uit Jeruzalem naar de woestijn toe waren gekomen om te vragen: Johannes, wie ben je nu eigenlijk?
Johannes wijst van zichzelf af en wijst naar Jezus toe: Zie! Kijk hier is iemand nieuw. Bij Hem moet je zijn. Hij is het waar mijn boodschap over gaat. Omwille van Hem roep ik jullie op tot een ander leven: “Zie, hier is het lam van God dat de zonden van de wereld weg neemt”.
Als joodse toehoorders de woorden Lam Gods hoorden, dan voelden zij beter aan dan wij wie of wat er bedoeld werd.
Bij het joodse bevrijdingsfeest – het Pesach of paasfeest – aten ze een lam ter gedachtenis aan de nacht van de bevrijding. De nacht dat ze na een haastige maaltijd in het donker als vluchtelingen weg trokken door de woestijn naar de Rode Zee.
Aan de overkant van de Rode Zee lag de vrijheid in de harde woestijn.
Als Jezus Lam Gods genoemd wordt, dan komt Hij ter bevrijding. Bevrijding van leed, kwaad, schuld, tekort. Samengevat : hij komt om ons te bevrijden van de last van de zonden der wereld!
De joodse toehoorders hoorden ook een echo uit de profeet Jesaja. Daar wordt gezegd: de dienaar van de Heer wordt als een lam naar de slachtbank geleid. Toch zullen vele mensen hem volgen en met hem mee gaan doen. Hij is het lam dat de pijnen en het leed van mensen mee de dood in neemt om het daar te vernietigen. Uit de doden opgestaan, geeft hij ieder die in Hem gelooft nieuw leven. Het lam wordt een herder die nieuwe wegen ten leven wijst.
Door deze oude verhalen op te roepen laat Johannes zien wie Jezus is: Zie, het lam Gods. Hij wil onze bevrijder zijn door al het kwaad in de dood te vernietigen.
Daarvoor sterft Hij aan het kruis – gebroken Brood; daarvoor geeft Hij zijn leven – de beker van het Verbond.
Dat schuldloos lam, deze mens Jezus die enkel goedheid is, draagt de zonden van de wereld weg. De zonden van de wereld vallen niet samen met mijn fouten en tekorten. Het is veel grootser. De zonde van de wereld is dat wij een chaos van de wereld maken, een ongeordende bende. En we weten niet hoe die chaos te herstellen!
De grootmachten in de wereld willen hun invloed in het Midden-Oosten versterken. Daarom komt er geen eind aan het lijden van de bevolking van Syrie. Nederland kende vijf jaar oorlog. In Syrie vechten ze al zeven jaar.
Dat klimaatveranderingen geen fabeltje zijn zie je aan de overstromingen in droge gebieden en aan de droogteperiode die veel te lang duurt omdat het regenseizoen niet aanbreekt. De natuur is niet van slag; de natuur is gewond door menselijk falen.
We weten geen raad met de grote groepen mensen op de vlucht. We noemen het een succes als we ze tegen betaling in Turkije kunnen houden. Dit succes is echter geen oplossing. Nu ze niet meer verdrinken laten wij ze in de kou staan en creperen.

Weten we nu echt niet hoe we die chaos moeten herstellen? Weten we nu echt niet wat paus Franciscus schrijft over de samenhang van milieuvervuiling , klimaatverandering en armoede en honger die mensen op de vlucht drijft? Weten we echt geen weg te vinden naar vrede, vrijheid en veiligheid voor iedereen?

Johannes de Doper zegt en iedere Eucharistieviering zeggen we het na:
“Zie het Lam Gods dat de zonden van de wereld wegneemt.”
We kunnen de chaos te boven komen wanneer we de weg van Jezus gaan.
Het is de weg van de dienstbaarheid aan mensen in nood.
Het is de weg van bevrijding uit egoïsme en het voorop stellen van eigen belang.
Het is de weg gaan van bescheidenheid en gerechtigheid.
Wanneer we werkelijk zoeken naar het algemeen belang boven eigenbelang uit;
wanneer we ons inleven in het lot van noodlijdenden en met hun naar uitkomst zoeken; wanneer we luisteren naar de stem van God en machtsbeluste leiders tegen spreken; dan kan er een begin van een nieuwe wereld ontstaan.
Weet U : iedere Eucharistieviering wordt gevierd met het oog op die nieuwe wereld.
We wensen elkaar de vrede; we breken het brood en verenigen ons in gebed.
Als wij dan kijken naar het gebroken brood dat we gaan ontvangen, zien we dan ook onze opdracht om het kwaad deze wereld uitdragen? Bidden we om moed opdat ook wij Lam Gods tussen de wolven van de wereld durven zijn.

 

Voorbeden
Pastor
In deze week van gebed voor de eenheid van de christenen
bidden wij om uw steun en kracht in ons christen-zijn.

Lector
Wij bidden voor de orthodoxe kerk in Rusland
en voor de orthodoxe kerken in het Midden-Oosten,
Dat zij de lof van God blijven zingen in de moeilijke omstandigheden van hun land.
Voor de kleine kerken die bedreigd worden in hun voortbestaan.
Voor orthodoxe christenen die op de vlucht zijn naar veilige landen.
Bescherm hen en leid hen door de kracht van uw Geest.
ST I L T E Laat ons bidden.
Allen: Heer onze God, wij bidden U verhoor ons .

Lector
Wij bidden voor de protestantse kerken
die samen met ons in dit land de boodschap van het Evangelie uit dragen.
Dat wij als christenen ons land behoeden voor onverschilligheid en grofheid;
dat wij waarden als naastenliefde, solidariteit en gerechtigheid
hoog houden in woord en in daad.
ST I L T E Laat ons bidden.

Lector
Wij bidden voor onze parochie, ons bisdom en de wereldkerk.
Dat wij weerbare christenen zijn die de menselijke waardigheid hoog houden
door onze dienstbaarheid aan kwetsbare mensen.
Dat wij door onze wereldwijde verbondenheid mensen van andere culturen waarderen en respecteren.
Doe ons verlangen naar één kerk die het evangelie wereldwijd uitdraagt.
ST I L T E Laat ons bidden.
Pastor
Goede God doe ons verlangen naar de éne kerk
om in uw wereld instrument van vrede en welzijn te zijn.
Help de gelovigen van alle kerken elkaar te vinden
als tochtgenoten op de weg naar het komende Koninkrijk. Amen.

 

Overweging van zondag 8-1-2017 door p. Tom Buitendijk

Openbaring des Heren 2017

 

Inleiding.

Van harte welkom in deze kerstviering.  Voor de kerken van het Oosten is dit het eigenlijke kerstfeest: Christusfeest. Want vandaag openbaart de God van het joodse volk zicht in een kind. Dit kind is bestemd als leidsman voor alle volkeren: joden en niet-joden. Vandaag lopen wij met de wijzen – met de drie koningen-mee. Vaak zijn wij traag in het op weg gaan omdat we vastzitten aan onze eigen gewoonten en tradities. Willen we bidden en zingen om ontferming.

Overweging

Het verhaal gaat dat in de hemel de vier evangelisten elkaar ontmoeten. “We hebben het leven van Jezus toch maar mooi beschreven”, zeggen ze tegen elkaar. “Ik val het liefst maar met de deur in huis”, zegt Markus. “Mijn eerste zin is: Evangelie van Jezus Christus, Zoon van God. Dan weten de mensen gelijk hoe ik over Jezus denk: Zoon van God.” “Dat is wel mooi”, zegt Lucas, “maar het gaat allemaal wel erg snel bij jou. Ik heb eerst een mooie geboorteverhaal geschreven waarin ik laat uitkomen voor wie Jezus komt. Hij komt voor de arme mensen. Ik heb ze herders genoemd omdat een voorvader van Jezus, koning David, ook eens een arme herdersjongen was. Zo leer ik de mensen in de goede Herder God zien” “Dat vind ik een hele mooie vondst”, zegt Mattheus, “ die herders. Maar wel een beetje eenzijdig. Jezus komt heus niet alleen voor de armen. Ook voor de rijke mensen. Ze hoeven niets eens joods te zijn. Hij komt voor mensen uit alle volkeren. Daarom heb ik de Wijzen uit het Oosten erbij gedaan. Ik hoop dat jullie het ook mooi vinden.” Johannes merkt op: “Jullie zijn zo tijd gebonden. Ten tijde van koning van Herodes. Maar Jezus is al het Woord van God vanaf het begin van de schepping. Hij is echt helemaal van eeuwigheid tot eeuwigheid.” Terwijl zij zo staan te praten komt Jezus er bij staan. Lachend zegt hij :”Zo komen de praatjes over mij in de wereld”.
Bij de verhalen uit de bijbel is niet de voornaamste vraag of ze wààr gebeurd zijn. De voornaamste vraag is: wié is Jezus volgens de evangelist? Om die vraag te beantwoorden gebruiken de evangelisten stukje geschiedenis zoals de figuur van koning Herodes. Veel meer maken ze gebruik van teksten van de psalmen en profeten. “Kijk “, zegt Mattheus, “die verzen gaan over Jezus”. In de psalm lees ik : alle volkeren komen naar Hem toe. Bij de profeet Jesaja lees ik: ze brengen goud en wierook mee. Van bijna alle verhalen over Jezus kun je stukjes terug lezen in het Oude of Eerste Testament. Wat Mattheus met zijn verhaal van vandaag wil zeggen is dit: Jezus is de koninklijke herder over alle volkeren. Hier in dit huis van Bethlehem is de wereldleider geboren. Jezus is wereldleider. Niet door macht en overheersing maar door dienstbaarheid ten einde toe. De wijzen uit het Oosten vragen naar de pasgeboren koning van de Joden. Aan het einde van het verhaal over Jezus vertelt Mattheus dat er boven het kruis geschreven staat: Jezus van Nazareth Koning van de Joden. Deze koning van de Joden komt om de weg van dienstbaarheid te tonen aan alle mensen. Zo zal hij wereldleider zijn.
Koning  Herodes is precies het tegendeel van Jezus. Wat koning Herodes begeerde was macht, rijkdom en aanzien. Hij was ontzettend bang dat iemand hem van zijn troon zou stoten. Hij liet zelfs al zijn kinderen vermoorden. Hij verschool zich in grote en goed bewaakte paleizen. Als Wijzen uit het Oosten spreken over een pasgeboren koningskind dan krijgt echt de zenuwen. Er staat: hij werd verontrust. Reken maar dat het erger was. Schrik. Woede. Angst. Hij roept de Schriftgeleerden en de priesters van de tempel bij zich. Die vertellen hem: uit het dorpje Bethlehem zal er ooit eens herder komen die vredesvorst genoemd zal worden. Dat kan best wel eens de Christus, de Messias zijn.
Hij stuurt de wijzen op weg, maar zelf blijft hij op zijn troon zitten. Heel de elite van Jeruzalem rond hem: de priesters, de Schriftgeleerden, het koninklijk hof. Heel die elite hoort niet waar het volk naar verlang en waar naar de wijzen op zoek zijn. Ze zoeken een herder die er voor zijn mensen wilt zijn; ze zoeken een vorst die de weg naar de vrede baant; ze zoeken een leider die hen naar een goede toekomst leidt; ze zoeken iemand aan wie je je kunt toevertrouwen. Ze zoeken naar een koningskind dat de harten van alle mensen zacht, mild en zorgzaam maakt.
De elite die zich niets van het gewone volk aantrekt en het volk dat een leider zoekt, waar horen we dat nog meer? Nu zijn er altijd zelf uitgeroepen leiders die zeggen tegen de elite en  namens het volk te spreken. Zij zeggen te weten wat goed is voor iedereen. Ze maken zich tot een nieuwe elite. Leider die macht zoeken en die het geweld niet schuwen , zijn niet te vertrouwen zegt Mattheus. Als het erop aan komt zijn het allemaal Herodessen.
Maar wijze mensen die op zoek gaan, die geduld hebben, die zelf in beweging komen, wijzen  die zich laten leiden door een ster, die bereid zijn te geven en te delen, wijzen die nederig op hun knieën kunnen vallen voor een koningskind in een armoedige woning, die wijzen zullen de wereld en de samenleving beter maken en op de goede weg helpen. Het is wijs met deze wijzen uit het Oosten mee te lopen. Deze wijzen noemen we  koninklijke mensen. Daarom maken wij er koningen van. We zeggen dat het er drie zijn omdat Matheus spreekt van goud, wierook en mirre. Hij nodigt ons met zijn verhaal uit om met de drie koningen mee te gaan opdat ook wij in Jezus de wereldleider leren kennen.   Nu zij de ware koning, koning Jezus,  gevonden en aanbeden hebben keren ze langs een andere weg – niet via het Jeruzalem van Herodes- naar hun landen terug. De andere weg: niet de weg van heersen, maar van dienen; niet de weg van verdeeldheid, maar van onderlinge verbondenheid; niet de weg van mijn eigen gelijk, maar de weg van gesprek en dialoog; niet de weg van de sterkste , maar de weg van zorg voor het kwetsbare; niet de weg van de grote mond, maar van de bescheiden vraag: kan ik wat voor jou doen? niet de weg van stiekem gedoe in het duister, maar de weg die het licht van de ster wijst. Het licht van de ster van Bethlehem wijst ons erop dat Christus het licht is voor alle volkeren. Wie wandelt in dit licht van Christus zal geluk en vrede vinden. Nogmaals wens ik u een zalig Christusfeest.

Voorbede

Pastor

Bidden we tot God die als bron van licht in het duister van ons leven straalt:

Lector

Voor mensen die zin en richting in hun leven zoeken. Dat zij zich niet overgeven aan machtsbeluste leiders met mooie beloften. Dat zij in Christus de ware herder leidsman willen ontmoeten die hen op wegen ten leven brengt.

S T I L T E Laat ons bidden.

 

Lector

Voor de kleine christengemeenschappen in het Midden-Oosten, die zwaar te lijden hebben van oorlogen , terreur en honger. Dat zij kracht en moed vinden om dit Kerstfeest te vieren; dat zij te midden van alle geweld het verlangen naar vrede blijven koesteren.

S T I L T E Laat ons bidden.

Lector

Voor de samenleving van Nederland en van onze stad Oss. Dat wij  vreemdelingen gastvrij ontvangen en  met hen wegen zoeken voor een vreedzaam en veilig bestaan.

S T I L T E Laat ons bidden.

Lector

Voor onze parochiegemeenschap: voor de zieken en voor hen die door eenzaamheid of verdriet worden beproefd.  Schenk hen uw licht in het duister.

S T I L T E Laat ons bidden.

 

Pastor

Goede God, moge alle volkeren der aarde in Christus het licht zien zodat zij wegen vinden naar het komende Koninkrijk.
Door Christus onze Heer.

Amen.

 

Overweging van Nieuwjaarsdag door pastor Leon Teubner

 

En het geschiedde: toen de engelen van de herders waren heengegaan, dat zij zeiden tot elkaar: ‘Kom, laten we naar Bethlehem gaan om te zien het woord dat geschied is, dat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’
Wat is nu dat woord dat geschied is, dat de Heer aan de herders bekend heeft gemaakt:

Heden is jullie een redder geboren, een Gezalfde van God in de stad van David. Ten teken zul je vinden een kind in doeken gewikkeld in een kribbe.  

De herders haastten zich naar Bethlehem de stad van David, en wij gaan met hen mee. Zo vinden wij met hen Maria en Jozef en het pasgeboren kindje in de kribbe. Een kindje waarvan ons vandaag door God bekend wordt gemaakt:

Heden is jullie een redder geboren, een Gezalfde van God.  

Hoe kan een pasgeboren kind een teken van redding zijn? Hoe bevrijdt God ons – vandaag en morgen, in de gedaante van een hulpeloos kindje, dat nog maar net begonnen is met ademen? Wat doet een pasgeborene, een volkomen afhankelijk en behoeftig mensje, met ons?

Dit is wat het doet met ons: het maakt ons zacht en bewarend, het ontroert en beweegt ons, en maakt ons ontvankelijk voor het grote geheim dat het is en dat het in zich draagt. Het vanzelfsprekende van ons eigen leven gaat dan even open tot op een groot geheim: we komen op wonderlijke wijze door dat kindje in contact met de bron van ons bestaan en van al wat is. Als een pasgeboren kind geschiedt aan ons, raken wij op geheimvolle wijze erdoor bewogen; het maakt ons tot hoe God zelf geschiedt: tot bewarende, tedere en zorgzame mensen. Dat hebben de herders ervaren toen zij het kind vonden: dat zij zacht van hart werden en vergevingsgezind. En zij voelden dat alsof God zelf in hen en het kind aan het werk was. Dat heeft hen zo zeer verwonderd, dat zij zijn gaan vertellen, dat God redt op de wijze van een pasgeboren kind. Dat Hij mensen raakt, zoals een pasgeborene ons raakt: dat Hij mensen redt door hen tot bewogen mensen te maken: door ons hart te vertederen en ons zo ontvankelijk te maken voor het wonder van ons leven, samen met elkaar en met al wat is. Als dat gebeurt aan ons, worden wij één met het Geheim waarvan de herders ons vandaag vertellen. Dan worden wij geboren als nieuwe mensen, als gezalfden van God, lichaam van Christus.  Dan geschiedt het woord van de engel aan de herders aan ons:
Heden is jullie een redder geboren, een Gezalfde van God;

een nieuwgeboren mensenkind, jullie zelf! Beetje bij beetje, telkens weer, onbegrijpelijk. De herders worden met het vertellen van hun ervaring, een levende getuigenis van Gods reddende aanwezigheid. Zij hebben in de ontmoeting met een kind, gezien wat vanzelfsprekend is, maar steeds opnieuw ontdekt moet worden: Gods levende en bevrijdende aanwezigheid onder zijn volk.  Juist omdat Gods aanwezigheid zo vanzelfsprekend is –  zo vanzelfsprekend als dat wij ademen en dat ons hart klopt, zo vanzelfsprekend dat wij vanochtend wakker werden en nu hier zijn -, juist daarom moet Hij steeds weer gezocht worden. Want als wij Hem niet zoeken zal Hij verdwijnen uit ons leven, zoals Hij ook aan het verdwijnen is uit onze samenleving. Dan krijgt zijn koninkrijk geen kans in ons midden: Geen vrede op aarde en geen welbehagen in zijn mensen.
Daarom zegt Augustinus in een van zijn kerstpreken:

God is mens geworden zodat de mens God kon wordenDie geboorte van God gebeurt aldoor. Maar, wat als zij niet in mij gebeurt, wat helpt me dat dan? Dát zij in mij gebeurt, daar hangt alles van af. 

God kan maar in ons geboren worden als wij Hem zoeken . Enkel zoekende wordt Hij in ons geboren. Maria laat ons zien hoe dat gebeuren zal. Zij verstilt, als zij hoort van de ervaringen van de herders met het Woord van God. Maria verstilt en bewaart al hun woorden, door ze te overwegen in haar hart.  Zij koestert Gods woord in haar hart en overweegt het en maakt met haar leven waar wat zij eerder beloofde: Mij geschiedde naar uw Woord.
Dat is hoe God in ons geboren wordt. Door dat woord van God:

Heden is jullie een redder geboren, een Gezalfde van God 

te ontvangen als een persoonlijke aanspraak, en het toe te laten tot in ons hart; door het te vertrouwen en te overwegen, ga je langzaam voelen: je bent het zelf die opnieuw vanuit God geboren wordt: zijn Gezalfde, lichaam van Christus. Je bent het zelf. Dan weet je diep van binnen: ik mag er zijn als Zijn beminde; ik mag leven in Zijn genade, hoe dan ook; ik ga een nieuw jaar binnen, samen met Hem en met allen die mij gegeven worden.
Gezegend en gelukkig nieuwjaar.