Overweging bij de oecumenische viering in de Paaskerk op 22-1-2017 door p. Tom Buitendijk

Overweging

Zusters en broeders, geboeid en gevangen door de mensenvissers in het ene net dat de kerk is .  Dat net, zo verhaalt het evangelie van Johannes  was overvol en scheurde niet.  Dit  beeld moeten we proberen vast te houden op de deze zondag in de week van gebed voor de eenheid van de kerken. Vandaag zijn wij uit verschillende kerken hier in deze Paaskerk samen. De Verrezen Heer  roept ons bijeen.

Met een beetje fantasie zou je kunnen zeggen dat dit stukje evangelie een inauguratie verhaal is. Jezus is door Johannes de Doper gedoopt ; in de beproevingen van de woestijn heeft Hij zijn roeping onderkend; na het bericht dat Johannes gevangen genomen is,  wijkt Jezus vanuit het gebied van Judea en Jerusalem naar het Galilea der heidenen. Mattheus onderstreept dat dit echt Gods bedoeling is met een citaat uit de profeet Jesaja.

Ik vond het vroeger altijd zeer plechtig klinken: Land van Zebulon, land van Naftali, Galilea der heidenen. Die cadans vond ik zo plechtig.  Dat  moet dan wel een bijzonder mooie streek zijn, denk je dan. Zebulon en Naftali zijn twee zonen van de aarsvader Jacob en stamvaders geworden. Beduidend minder belangrijk dan bijvoorbeeld de stammen van Juda, Levi en Jozef.  Zebulon en Naftali liggen een beetje Achterhoekelijk , mooi maar van weinig betekenis.  Vanaf 350 voor Christus komen in dat gebied rond het meer van Galilea zo’n dertig Griekse of hellenistischte stadjes te liggen.  We horen in het evangelie van de stad Tiberias en van het gebied van Dekapolis.  Galilea heet daarom begrijpelijkerwijze het Galilea der heidenen. Voor de joodse leiders in Jerusalem was het een gruwelgebied; voor Jezus zijn liefste werkterrein.

Hier begint Jezus te prediken:  “Bekeert u want het Rijk der hemels is nabij”. En het is precies déze boodschap waardoor er een groot licht opgaat over het volk dat in duisternis zit:
–  voor een deel de joodse mensen die het in de ogen van de Jeruzalemse elite nooit goed deden en die daardoor miskend werden;
–  voor een ander deel de niet-joden die dingen hoorden en zagen, die hen tot verwondering brachten over zoveel liefde en wijsheid zoals de romeinse honderdman.

Dit evangelie kun je zien als een soort inauguratie verhaal: In 1961 zei Kennedy: “Vraag niet wat het land voor jou doet, maar vraag je af wat jij kan doen voor het land.” Precies die persoonlijke aanspraak wekte enthousiasme los. in 2009 bouwde Obama zijn toespraak op rond de woorden “Yes we can”.  Precies dat gevoel van saamhorigheid dat hij daarmee opriep bracht veel mensen tot tranen. Hij bracht hoop op verandering in rassenverhoudingen, in sociale zorg. Hij sprak van verzoening, begrip voor elkaar en van vrede. Dit licht zal nimmer worden gedoofd.
In het jaar 30 riep Jezus uit: “ bekeert en want het Rijk der hemelen is nabij “. ezus maakte die bekering concreet door iemand op te nemen in zijn kring en te zeggen: kijk, met jou hier begint het Rijk der hemelen al. Geen groots begin maar de kiem van wat groeien gaat. Groeien zoals mosterdzaad. Leidzinnen of motto’s hebben het vermogen om hoop, licht, vernieuwing uit te stralen. Grootspraak en eigenwaan brengen geen licht over het land maar verdiepen de duisternis waarin mensen gevangen zitten.
Jezus’ oproep : “bekeert U, want het Rijk der hemelen is nabij”, was niet eens origineel. Johannes de Doper riep het ook al.  Jezus heeft geen uitgewerkte preek of geschrift nagelaten.  We hebben wèl het verhaal van zijn eigen leven en van zijn omgang met mensen die hij toesprak in spreuken en  parabels. Het verhaal van zijn uitwerking op mensen die hun hart, hun oren en ogen voor Hem  openen.
Jezus roept niet in het algemeen tot bekering op. Hij roept bij name. Hij spreekt je persoonlijk aan.  “Bekeer je”  betekent niet dat je buurman of je buurvrouw moet veranderen – ook al kan dat nodig zijn – , maar dat jij zelf verandert.  Hij heeft het tegen jou.  Hij roept jou op tot bekering, tot een  nieuwe stijl van leven. Hij vraagt gehoor bij jou.  Kijk met jou zal het Rijk der hemelen een stukje nabij komen.  Hij zag de broers Simon en Andreas , sprak hen aan met de woorden:  “Kom, volg mij.”  Iets verder op Jacobus en Johannes.  Hij spreekt je zo persoonlijk aan dat je niet kunt weigeren. Ze gaan met Hem mee op trektocht door heel Galilea.
Bekering is een nieuwe oriëntatie zien te vinden die jouw stappen in het leven richting geven.  Bekering is nodig waar mensen gedesoriënteerd zijn, hun oriëntatie zijn kwijt geraakt. Voor Mattheus die zijn evangelie voor een joodse christengemeenschap schrijft is de nieuwe oriëntatie gegeven met de Thora die aanwijzing, richtingwijzer betekent, eerder dan wet of gebod en verbod. Thora is Oriëntatie.
Jezus zal zeggen: heel de Thora is samengevat in : heb God lief  en de naaste als jezelf.  Vele jaren vóór Jezus vroegen Schriftgeleerde aan rabbi Hillel of hij de Thora staande op een been kon opzeggen.  Na enig nadenken zei Hillel: Ik zal het doen.
Hij pakte met zijn linkerhand zijn linkervoet vast en  zei: Heel de Thora is samengevat in: Behandel een ander zoals jij wilt dat een ander jou behandelt.
Deze praktische wijsheid :  “God liefhebben door goed te zijn voor je naaste…. naar de maat die jij voor jezelf aanlegt”, waar vinden we deze oriëntatie in de wereld van vandaag?
De joodse leiders in Jezus tijd zagen de stipte vervulling van alle geboden en verboden van de wet als hun oriëntatie. Deze wilden ze dwingend opleggen aan boeren en vissers. Ondertussen schreven ze “het volk dat de wet niet kent af” als heidenen. Daardoor desoriënteerden de leiders het volk dat aan hun zorgen was toevertrouwd.
In onze samenleving van vandaag is de wijsheid van Jezus niet meer een waarde die ons allen samenbindt.  De desoriëntatie  waar onze samenleving aan lijdt is groot.
Nu “het algemeen goede” zijn samenbindende kracht  verloren heeft steken, individualisme, zucht naar eigenbelang, de pretentie meer rechten te hebben dan anderen de kop op.  Er zijn vele mensen het slachtoffer van. Ze horen hier niet thuis. Ze zijn te duur. Ze hebben hun kansen gehad. Er worden mensen afgeschreven.

Ook in ons persoonlijk leven weten veel mensen  niet meer waar ze aan toe zijn. Zij zijn hun oriëntatie kwijt.  Leefde je vroeger vanuit je oorsprong in God naar je bestemming in God toe, door seculiere mensen worden andere  ideeën aangedragen. Een kind met een handicap heeft geen toekomst. Je kunt menswaardig sterven. Je mag je leven voltooid achten. Hebben wij God nog wel lief in de naaste die om hulp vraagt?
Toen in Jezus’ tijd en ook in onze dagen lopen veel mensen gedesoriënteerd rond. waar hoor ik bij ? mag ik er zijn?  word ik geteld ? kan ik mijn weg vinden? waar leef ik voor? Met al dit soort vragen zwemmen mensen door het leven heen.
Is het daarom dat Jezus als eersten vier vissers riep? Hij geeft hen de opdracht mee mensenvissers te worden, dat wil zeggen mensen ten leven te vangen. Mensen op te vangen in een gemeenschap waarin zij tot leven kunnen komen. De gemeenschap rond Jezus is een zootje ongeregeld: zieken die genezen waren , vrouwen die aan de kant waren gezet ; een tollenaar die zich bekeerde, melaatsen die genazen waren; in onze dagen  vluchtelingen, hoogbejaarde psychisch kwetsbare mensen, baanlozen.
“Bekeert u” zegt Jezus tegen ieder van ons persoonlijk.
“Geef gestalte aan een stukje koninkrijk.” “Laat er ook van jou licht uitgaan dat het duister over dit land verdrijft. “ “Vind wegen naar God en naar elkaar”.

Voorbede

Pastor: Vertrouwend op uw liefde leggen wij u onze gebeden  voor.

Lector

wij bidden om groeiende eenheid tussen de kerken; dat uw kerken elkaar vinden in lezing van de Schrift, in het gezamenlijk gebed en in dienstbaarheid aan de samenleving. Dat onze kerken licht brengen in het duister van onze samenleving.

Laat ons bidden.

Lector

wij bidden om de bereidheid tot bekering. Dat wij ons laten raken door Jezus oproep tot een andere leefstijl. Geef ons de moed tot radicaliteit. Maak ook ons tot bron van licht in andermans duister.

Laat ons bidden .

Lector

wij bidden voor de samenleving die in elkaar bestrijdende groepen uiteen is gevallen.  Dat in deze samenleving de kerk de boodschap van Jezus blijft verkondigen. Heb God lief in je naaste en je naaste als jezelf. Moge uw kerk zo instrument van vrede , vergeving en verzoening zijn in dit verharde en verkilde land.

Laat ons bidden. 

Pastor: We brengen onze overleden voor Gods Aanschijn en noemen de namen van ….. In stilte noemen wij de namen van hen die ons ontvallen zijn.   Doe hen wandelen in uw Tegenwoordigheid en maak hen gelukkig voorgoed.

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s